Η τοποθέτηση του Κωνσταντίνου Σωτηράκη, ως Αντιπροέδρου της Επιτροπής Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη για την κοινωνική πολιτική, το δημογραφικό και τις κοινωνικές κατοικίες…
Στο κόκκινο είμαστε όσον αφορά το δημογραφικό.
Δήμοι που γειτνιάζουν με μεγάλους αστικούς ιστούς είχαν μείωση πληθυσμού και μεγάλοι αστικοί δήμοι αύξηση του πληθυσμού, με αποτέλεσμα υψηλά ενοίκια και δύσκολη πρόσβαση στην κατοικία (π.χ. δήμος δέλτα & δήμος λαγκάδα).
Ξεκίνησε το φαινόμενο της υπογεννητικότητας στη χώρα την δεκαετία του 80, αλλά αν πάμε στην δεκαετία του 30, σύμφωνα με τα στοιχεία, ποτέ δεν είχαμε δείκτη γονιμότητας σε επίπεδο γενιάς πάνω από τα όρια αναπλήρωσης.
Επίσης ένας μύθος ότι οι νόμιμοι μετανάστες κάνουν πολλά παιδιά και ότι υπάρχει πρόβλημα αλλοίωσης του έθνους (από κάποιες ακραίες φωνές), σας αναφέρω ότι την δεκαετία του 90 ήρθαν σχεδόν 1.000.000 νέοι και 30 χρόνια μετά ο δείκτης γονιμότητας μειώθηκε γιατί κάνουν τόσα παιδιά όσα και οι γηγενείς.
Ενδεικτικά σας αναφέρω ότι και αυτή η ομάδα πολιτών είχε μείωση 37,7 στις γεννήσεις.
Ενώ οι γάμοι έχουν αυξηθεί κατά 13,9 πολλά ζευγάρια παραμένουν άτεκνα.
Γιατί όμως οι νέοι δεν κάνουν παιδιά:
α) γιατί έχουν βαθμό δυσκολίας στην ενοικίαση κατοικίας 26,1 ενώ στην ε.ε είναι 13 και το ποσο του εισοδήματος για δαπάνη ενοικίου είναι στο 34% ενώ στην ε.ε. 19%.
β) μια οικογένεια με δύο παιδιά πληρώνει την ίδια φορολογία με ένα άτεκνο ζευγάρι ενώ σε χώρες ε.ε. υπάρχει διαφορά από 8 έως 14 μονάδες.
Επίσης υπάρχει έλλειψη υποστήριξης για εργαζόμενους γονείς όπως υποδομές για την φροντίδα και την υγεία των παιδιών και μέτρα για την συνύπαρξη οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.
Δεν έχουμε καταφέρει την ισότητα στην εργασία για την στήριξη των γυναικών αλλά και των ατόμων ανω των 50-55 ετών.
Αυτά τα μετρα που πρέπει να παρθούν δεν μπορεί να είναι μόνο επιδοματικά!
Σας αναφέρω την δεκαετία του 80, εφαρμόστηκε το λεγόμενο σκανδιναβικό μοντέλο, που εφάρμοσε εκτός από οικονομικά κίνητρα, την πολιτική εργασιακής ισότητας, άδειες μητρότητας και πατρότητας, ένα διευρυμένο σύστημα στέγης με χαμηλά ενοίκια και φυσικά πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και στην περίθαλψη.
Μπορεί και αυτό το σύστημα να κλονίζεται τα τελευταία χρόνια, αλλά οι δείκτες παραμένουν υψηλότεροι στην Ευρώπη.
Αντίθετα τα παραδείγματα Ουγγαρίας και Αυστραλίας που είχαν μόνο οικονομικά κίνητρα, τα αποτελέσματα δεν είχαν μεγάλη διάρκεια, με αποτέλεσμα η Ουγγαρία να έχει ποσοστό γονιμότητας στο 1,5 όσο έχουμε κι εμείς σαν χώρα.
Εκτός από την υπογεννητικότητα έχουμε και γήρανση του πληθυσμού (22,5 είναι άνω των 65 ετών) και μεγάλη μεταναστευτική φυγή τα τελευταίες δεκαετίες.
Η δημογραφική αποψίλωση της υπαίθρου αποτελεί σοβαρό πρόβλημα ιδιαίτερα σε απομονωμένες περιοχές της Ελλάδας.
Η έλλειψη επαγγελματικών ευκαιριών έχουν οδηγήσει σε μαζική μετακίνηση νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, που είχε σαν αποτέλεσμα την εγκατάλειψη των γεωργικών εκτάσεων και την ερήμωση των χωριών.
Εδώ και 2 χρόνια έχει αναφέρει ο πρόεδρος ότι πρέπει να συσταθεί ένα εθνικό συντονιστικό όργανο, στο οποίο θα συμμετέχουν όλα τα επίπεδα διοίκησης και το οποίο θα παρακολουθεί και θα εξειδικεύει τις πολιτικές που αφορούν το δημογραφικό, τομεακά και χωρικά.
Με εκπόνηση 13 μικρότερων περιφερειακών σχεδίων δράσης τα οποία θα εστιάζουν στα ιδιαίτερα οικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά.
Δεν μπορούμε να πάμε με ένα μπουσούλα μέτρων γιατί η χώρα μας έχει ιδιαιτερότητες και κάθε περιοχή έχει τα δικά της χαρακτηριστικά.
Φυσικά η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και πράσινων υποδομών βοηθάει στην προσέλκυση νεότερων πληθυσμών στην επαρχία, φυσικά σε συνδυασμό με τις απαραίτητες υποδομές.
Επίσης για να κρατήσουμε τους νέους στην επαρχία χρειάζεται ενίσχυση αγροτουριστικών δραστηριοτήτων και αναβίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς των αγροτικών περιοχών, εισαγωγή τεχνολογιών αιχμής και την προώθηση της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας.
Γιατί τα μέχρι τώρα αποσπασματικά μέτρα που έχει εφαρμόσει το ελληνικό κράτος όπως παροχή κινήτρων για νέους αγρότες ή επιδοτήσεις δεν έχουν φέρει κανένα αποτέλεσμα.
Όμως οι αγροτικές περιοχές για να γίνουν βιώσιμες πρέπει να διαμορφωθεί ένα κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο, που θα υποστηρίξει την συμμετοχή των ηλικιωμένων στην κοινότητα, προσφέροντας υπηρεσίες κοινωνικής ένταξης και αυτονομίας.
Επίσης να παρέχεται στέγη σε εποχιακούς εργαζόμενους δημοσίους λειτουργούς (δασκάλους, καθηγητές, γιατρούς, νοσηλευτικό προσωπικό) και να αποδοθεί η πρωτοβάθμια υγειονομική φροντίδα με την αντίστοιχη χρηματοδότηση στους δήμους.
Η απουσία ενός οργανωμένου πλαισίου αντιμετώπισης του δημογραφικού και η συσχέτισή του με την επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης με μέτρα φωτοβολίδες εάν και εφόσον φέρουν ελάχιστα αποτελέσματα σε πάνω από 2 δεκαετίες θα είναι πρόσκαιρα.
Είδαμε ένα προεδρικό διάταγμα που απαξιώνει τις μικρές ιδιοκτησίες σε 12.000 μικρούς οικισμούς της χώρας.
Αυτό θα δημιουργήσει συρρίκνωση στις οικογένειες των χωριών.
Θα είναι κίνητρο για την αστυφιλία και θα οξύνει το πρόβλημα στέγασης των δημοσίων υπαλλήλων που διορίζονται στην περιφέρεια και των ιδιωτών εργαζομένων κυρίως στον τουρισμό και στις αγροτικές εργασίες.
Έρχεται προς ψήφιση ένα πρόγραμμα 20 δις για την δεκαετία 2025–2035 για την αντιμετώπιση του δημογραφικού.
Από τα λίγα που έχουν διαρρεύσει, αναφέρεται για την πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες προσχολικής παιδείας.
Όπως γνωρίζετε τα κααπ παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στην ομαλή λειτουργία και στην συνοχή της οικογένειας όταν εργάζονται οι γονείς.
Φέτος έμειναν 51.000 παιδιά εκτός προγράμματος.
Δεν αναφέρονται πουθενά για αλλαγή στις σχέσεις εργασίας για τους νέους γονείς π.χ. άδειες μητρότητας / πατρότητας, τηλεργασία και γενικά άλλα μέτρα που θα διευκολύνουν τους νέους γονείς.
Φυσικά αυτά να εφαρμοστούν σε όλους τους εργαζόμενους και όχι μόνο.
Αναφέρει να συναρμόσουν οι δήμοι που έχουν διαμερίσματα, αλλά δήμοι που έχουν πολλά διαμερίσματα και καταστήματα είναι από την εφαρμογή του κοινωνικού συντελεστή.
Θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι με τον νόμο 1337 αυτά τα ακίνητα μπορούν να διατεθούν μόνο για απαλλοτριώσεις και οφείλες από πράξεις εφαρμογής.
Για την διαχείριση της μακροζωίας και την αναβάθμιση των καπή και πρόσβαση στην γηριατρική.
Σας αναφέρω ότι λόγω του οικονομικού στραγγαλισμού των δήμων, πολλά καπή υπολειτουργούν ακόμα και στα αστικά κέντρα και υπάρχει έλλειψη προσωπικού. Έχουν εύκολη προσβασιμότητα στην επαρχία και υπάρχει πρόσβαση στην γηριατρική.
Για αυτό οι προτάσεις μας είναι:
1. ενίσχυση των προσχολικών δομών και των καδ ή ώστε κανένα παιδί να μην είναι εκτός.
2. αναπλήρωση ελεύθερων επαγγελματιών και απασχολούμενων με προσωπικό για άδειες μητρότητας. Θέλω να αναφέρω εδώ ότι με συνεχή παρέμβασής μας στην Βουλή θεσπίστηκε επίδομα μητρότητας σε μη μισθωτές, ελεύθερες επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενες και αγρότισσες.
3. φορολογικά κίνητρα για τις οικογένειες με παιδιά και ενίσχυση των τριτέκνων με τους πολύτεκνους.
4. κάλυψη εξόδων εξωσωματικής αναπαραγωγής και την δυνατότητα δωρεάν κρυοσυντήρησης ωαρίων.
5. μία ολιστική στεγαστική πολιτική. είμαστε οι πρώτοι που ανακοινώσαμε το νέο εθνικό σχέδιο στέγης από το οποίο θα επωφεληθούν όχι μόνο στην στεγαστική, γιατί η στεγαστική πολιτική αυξάνει τις αξίες κατοικίας άρα οι αξίες θα πέσουν συνολικά. τα ενοίκια που θα είναι μία ανάσα όχι μόνο για τις 150.000 οικογένειες αλλά και για πολλές άλλες.
6. γιατί μπορεί το σπίτι μου 1 και το σπίτι μου 2 να εξυπηρέτησαν κάποιους νέους αλλά εκτόξευσαν τις τιμές αγοράς και ενοικίου σε περιοχές όπου οι οικοδομές είναι τις δεκαετίες του 60 και του 70.
Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε με το δημογραφικό είναι το ασφαλιστικό σύστημα.
Σύμφωνα με το νέο μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δημοσιονομικής στρατηγικής 13,8 δισ. ευρώ την επόμενη τετραετία θα πηγαίνουν απευθείας στον λογαριασμό του ασφαλιστικού είτε για αυξήσεις των συντάξεων είτε για νέες συνταξιοδοτήσεις.