Του Νίκου Ζυγά
Αφορμή για τη σημερινή παρέμβασή μου στάθηκε η ανάγνωση κειμένου, κατά τη συνεδρίαση της 15ης Απριλίου 2026, από τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου, το οποίο στάλθηκε από μέλος του νομικού τμήματος του δήμου μας, όπου απειλεί ευθέως με νομικές επιπτώσεις δημοτικούς συμβούλους, οι οποίοι…
εξέφρασαν τον προβληματισμό τους σε υπόθεση που αφορά τον ίδιο, καθώς επίσης και η τοποθέτηση του δημάρχου για το θέμα. Ο συνδυασμός και των δύο πράξεων αναδεικνύουν σοβαρά ζητήματα που άπτονται της δημοκρατικής λειτουργίας, της ελευθερίας του λόγου των αιρετών εκπροσώπων και της θεσμικής ευθύνης εντός ενός Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Αντί οι τοποθετήσεις αυτές να διασφαλίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία του οργάνου, φαίνεται να εργαλειοποιούνται για την επιβολή μιας ιδιότυπης θεσμικής σιωπής
Πρωταρχικό και ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο είναι η σαφής απειλή νομικών επιπτώσεων προς τους δημοτικούς συμβούλους η οποία αποτελεί μια ευθεία προσπάθεια φίμωσης και εκφοβισμού των αιρετών. Η κριτική και η διαφωνία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας, ιδίως σε ένα συλλογικό όργανο όπως το Δημοτικό Συμβούλιο. Οι δημοτικοί σύμβουλοι έχουν το δικαίωμα και την υποχρέωση να εκφράζουν τις απόψεις τους, να αμφισβητούν αποφάσεις και να ασκούν έλεγχο, χωρίς τον φόβο νομικών συνεπειών για το περιεχόμενο των τοποθετήσεών τους, εφόσον αυτές κινούνται στα πλαίσια της εύλογης κριτικής και δεν συνιστούν εκ προθέσεως συκοφαντική δυσφήμιση. Η επίκληση του «παντός δικαιώματος» από τον νομικό του Δήμου, στην ουσία του, λειτουργεί ανασταλτικά στην άσκηση των δημοκρατικών αρμοδιοτήτων τους.
Η τοποθέτηση του Δημάρχου ενισχύει την εικόνα μιας αντιδημοκρατικής λειτουργίας. Η άρνηση να τεθεί σε συζήτηση η δήλωση του νομικού, με το επιχείρημα ότι «δεν είναι θέμα συζήτησης του Συμβουλίου» και ότι «το Δημοτικό Συμβούλιο δεν συζητάει τοποθετήσεις. Παίρνει αποφάσεις. Δεν είναι θέμα απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου», είναι προβληματική. Όταν ο ίδιος ο Πρόεδρος του Συμβουλίου διαβάζει και διανέμει ένα κείμενο που αφορά άμεσα τις σχέσεις και την λειτουργία του σώματος, είναι αδιανόητο να αρνείται τη συζήτηση. Η κανονιστική λειτουργία ενός συμβουλίου περιλαμβάνει όχι μόνο τη λήψη αποφάσεων, αλλά και την ανοιχτή συζήτηση, την ανταλλαγή απόψεων, και την αντιπαράθεση επιχειρημάτων. Η προσπάθεια να περιοριστεί η ατζέντα και να αποτραπεί η έκφραση των συμβούλων σχετικά με ένα τόσο σοβαρό ζήτημα που τους αφορά προσωπικά και θεσμικά, θεωρώ ότι προσεγγίζει την κατάχρηση εξουσίας και υπονομεύει τον θεσμικό ρόλο του Δημοτικού Συμβουλίου ως χώρου δημοκρατικού διαλόγου. Η δήλωση του Δημάρχου «Μα δεν θα υπερασπιστούμε εμείς το νομικό» είναι επίσης ενδεικτική μιας προβληματικής προσέγγισης, καθώς ουσιαστικά αφήνει απροστάτευτους τους συμβούλους απέναντι στις απειλές.
Το νομικό τμήμα ενός Δήμου έχει ως αποστολή την παροχή νομικής συμβουλής για την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος (π.χ ΘΕΠΑΝ), όχι τη σύνταξη τελεσιγράφων που υπονομεύουν την ελευθερία του λόγου των εκλεγμένων εκπροσώπων των πολιτών.
Από την άλλη πλευρά, οι δημοτικοί σύμβουλοι, ως εκλεγμένοι εκπρόσωποι των πολιτών, έχουν την θεσμική υποχρέωση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και του ελέγχου. Η κριτική προς τη διοίκηση, η αναζήτηση απαντήσεων σε ζητήματα που αφορούν τη νομιμότητα των αποφάσεων και η έκφραση προβληματισμών, αποτελούν μέρος της αποστολής τους. Οποιαδήποτε προσπάθεια περιορισμού αυτής της δυνατότητας ελέγχου και έκφρασης συνιστά πλήγμα στην τοπική δημοκρατία.
Εν κατακλείδι, η κατάσταση που περιγράφεται παραπάνω είναι ενδεικτική μιας επικίνδυνης διολίσθησης προς πρακτικές που υπονομεύουν τον δημοκρατικό διάλογο και την ελεύθερη έκφραση εντός του Δημοτικού Συμβουλίου. Η χρήση απειλών, έστω και συγκεκαλυμμένων, κατά των δημοτικών συμβούλων και η άρνηση συζήτησης σημαντικών ζητημάτων, είναι θεσμικά απαράδεκτες. Η προστασία της δημοκρατικής λειτουργίας απαιτεί το σεβασμό των αρμοδιοτήτων και της ελευθερίας έκφρασης όλων των αιρετών μελών, καθώς και την ανεξάρτητη άσκηση των καθηκόντων του νομικού τμήματος, μακριά από προσωπικές αντιπαραθέσεις και απειλές. Η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλει να αποτελεί πρότυπο δημοκρατίας και διαφάνειας, όχι πεδίο εκφοβισμού και περιορισμού του διαλόγου.
Με σεβασμό
Νίκος Ζυγάς
Ο Νίκος Ζυγάς είναι πρώην επικεφαλής της δημοτικής παράταξης “Συμμαχία Πολιτών” του δήμου Κορδελιού Ευόσμου