Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών προβλέπει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και φέρνει νέο εκλογικό μοντέλο για την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών.

Η πιο κομβική μεταβολή αφορά την κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών, καθώς πλέον η εκλογή δημάρχου θα μπορεί να ολοκληρώνεται από την πρώτη Κυριακή, μέσω ενός νέου συστήματος καταμέτρησης που συνδυάζει την κύρια και την εναλλακτική ψήφο των πολιτών.

Σύμφωνα με το σχέδιο του νέου Κώδικα, οι αυτοδιοικητικές εκλογές θα διεξάγονται την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου του πέμπτου έτους κάθε δημοτικής και περιφερειακής περιόδου.

Το νέο σύστημα προβλέπει ότι επιτυχών συνδυασμός αναδεικνύεται εκείνος που θα συγκεντρώνει ποσοστό άνω του 42% συν μία ψήφο επί των έγκυρων ψηφοδελτίων. Παράλληλα, εισάγεται διαδικασία δεύτερης προσμέτρησης, στην οποία λαμβάνονται υπόψη και οι εναλλακτικές προτιμήσεις των ψηφοφόρων από συνδυασμούς που δεν περνούν στην τελική φάση.

Ουσιαστικά, το μοντέλο επιχειρεί να αντικαταστήσει τη μέχρι σήμερα διαδικασία της επαναληπτικής εκλογής μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών, εισάγοντας έναν μηχανισμό που στόχο έχει την ταχύτερη ανάδειξη διοίκησης χωρίς δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.

Στο δεύτερο στάδιο της καταμέτρησης, οι ψήφοι των συνδυασμών που μένουν εκτός τελικής διαδικασίας μεταφέρονται, μέσω των εναλλακτικών επιλογών που έχουν δηλώσει οι ψηφοφόροι, στους συνδυασμούς που συνεχίζουν. Νικητής ανακηρύσσεται εκείνος που θα συγκεντρώσει την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία.

Αν στην προσμέτρηση αυτή ισοψηφήσουν στην πρώτη θέση δύο (2) τουλάχιστον συνδυασμοί, το αρμόδιο δικαστήριο διενεργεί δημόσια κλήρωση μεταξύ τους για την ανάδειξη του επιτυχόντος συνδυασμού.

Η αλλαγή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μεταβάλλει συνολικά τη φιλοσοφία των αυτοδιοικητικών εκλογών και αναμένεται να επηρεάσει τόσο τις πολιτικές συμμαχίες όσο και τη στρατηγική των παρατάξεων πριν από τις κάλπες.

Υποστηρικτές του νέου συστήματος κάνουν λόγο για ένα πιο γρήγορο και οικονομικό μοντέλο, το οποίο περιορίζει την εκλογική κόπωση και επιταχύνει τον σχηματισμό δημοτικών και περιφερειακών διοικήσεων.

Από την άλλη πλευρά, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις και οι αντιδράσεις, καθώς αρκετοί εκτιμούν ότι η νέα διαδικασία είναι πιο σύνθετη για τους πολίτες και ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση κατά την καταμέτρηση των ψήφων. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες ότι η κατάργηση του δεύτερου γύρου θα περιορίσει τις πολιτικές συγκλίσεις και τις συνεργασίες που διαμορφώνονταν μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών σε ολόκληρη τη χώρα.