Η έρευνα για τη διαχείριση των ταμειακών διαθεσίμων του δήμου Ελευθερίου Κορδελιού Ευόσμου, έχει μια ακόμη σημαντική πλευρά. Δεν αφορά μόνο το ύψος των χρημάτων που βρίσκονται στις τράπεζες, ούτε μόνο το επιτόκιο που αποδίδεται σε αυτά.
Αφορά κάτι ακόμη πιο ουσιαστικό:
Με ποια διαδικασία επιλέγεται η τράπεζα στην οποία θα τοποθετηθούν τα χρήματα των δημοτών;
Γιατί όταν πρόκειται για δημόσιο χρήμα, η οικονομική απόδοση είναι ασφαλώς σημαντική. Εξίσου σημαντικός όμως είναι ο τρόπος με τον οποίο αποδεικνύεται ότι η συγκεκριμένη επιλογή ήταν πράγματι η συμφερότερη.
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να διατηρούν λογαριασμούς σε πιστωτικά ιδρύματα εκτός του Συστήματος Λογαριασμών Θησαυροφυλακίου για τη διευκόλυνση των συναλλαγών τους. Παράλληλα, υπάρχει θεσμική παρακολούθηση των τραπεζικών λογαριασμών και των υπολοίπων τους.
Υπάρχει και το ηθικό και διοικητικό ζήτημα της διαφάνειας. Και εδώ η λογική είναι απλή.
Εάν ένας δήμος αποφασίζει να μεταφέρει σημαντικά χρηματικά διαθέσιμα από μία τράπεζα σε άλλη επειδή η νέα τράπεζα προσφέρει καλύτερη απόδοση, τότε ο πιο καθαρός τρόπος για να αποδειχθεί αυτό είναι να υπάρχει μια πραγματική σύγκριση.
Να ζητηθούν προσφορές.
Να καταγραφούν.
Να συγκριθούν.
Να αξιολογηθούν.
Και τελικά να αποτυπωθεί στην απόφαση γιατί επιλέχθηκε η συγκεκριμένη προσφορά.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε τέτοια περίπτωση απαιτεί έναν τυπικό διαγωνισμό ή ότι υπάρχει γενική διάταξη που επιβάλλει υποχρεωτικά πρόσκληση και στις τέσσερις συστημικές τράπεζες.
Σημαίνει όμως ότι, όταν το επιχείρημα είναι «επιλέξαμε τη συγκεκριμένη τράπεζα επειδή εξασφαλίσαμε καλύτερη απόδοση για τα χρήματα του Δήμου», η σύγκριση αποτελεί τον πιο απλό και πειστικό τρόπο απόδειξης αυτού του ισχυρισμού.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό ζήτημα.
Πώς αποδεικνύεται ότι ήταν η καλύτερη προσφορά;
Αν υπήρχαν, για παράδειγμα, τέσσερις διαθέσιμες τραπεζικές επιλογές, ο Δήμος θα μπορούσε να ζητήσει από όλες συγκεκριμένη γραπτή προσφορά για το ίδιο ποσό, με τους ίδιους όρους και για το ίδιο χρονικό διάστημα.
Στη συνέχεια θα μπορούσε να υπάρχει ένας απλός πίνακας:
Τράπεζα Α – επιτόκιο Χ%
Τράπεζα Β – επιτόκιο Χ%
Τράπεζα Γ – επιτόκιο Χ%
Τράπεζα Δ – επιτόκιο Χ%
και δίπλα οι τυχόν προμήθειες, χρεώσεις και λοιποί οικονομικοί όροι.
Έτσι, ο καθένας θα μπορούσε να δει ότι η επιλογή δεν έγινε επειδή «κάποια τράπεζα έδωσε καλύτερο τόκο», αλλά επειδή από τις προσφορές που εξετάστηκαν, συγκεκριμένη τράπεζα έδωσε πράγματι την καλύτερη συνολική πρόταση.
Αυτό είναι διαφάνεια.
Και κυρίως, είναι ένας τρόπος να προστατεύεται και η ίδια η δημοτική αρχή από οποιαδήποτε αμφισβήτηση.
Γιατί όταν όλα είναι καταγεγραμμένα, οι απαντήσεις υπάρχουν μέσα στον φάκελο.
Όταν όμως δεν υπάρχει σύγκριση;
Τότε δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα.
Όχι απαραίτητα για τη νομιμότητα της απόφασης, αλλά για το πώς τεκμηριώθηκε η οικονομική της σκοπιμότητα.
Αν η διοίκηση λέει ότι η αλλαγή έγινε για καλύτερη απόδοση, τότε ο δημότης δικαιούται να γνωρίζει:
Υπάρχει φάκελος για την υπόθεση;
Τι περιλαμβάνει ο φάκελος;
Υπάρχουν προσφορές τραπεζών;
Υπάρχουν απαντήσεις και προσφορές στον φάκελο;
Υπάρχει πίνακας σύγκρισης;
Ποιος αξιολόγησε τις προσφορές;
Ποιο ήταν το κριτήριο επιλογής;
Και ίσως το πιο απλό ερώτημα:
Αν η νέα τράπεζα πράγματι έδωσε την καλύτερη απόδοση, γιατί να υπάρχει οποιοσδήποτε λόγος να μη δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία που το αποδεικνύουν;
Αυτό είναι το σημείο όπου η υπόθεση περνά από την οικονομική διαχείριση στη διαφάνεια, πόσο μάλλον όταν υπάρχουν ως αντάλλαγμα χρήση δύο πολυτελών οχημάτων.
Γιατί μια απόφαση μπορεί να είναι νόμιμη και ταυτόχρονα να αφήνει περιθώριο για ερωτήματα σχετικά με το αν ακολουθήθηκε η πιο διαφανής και συμφέρουσα πρακτική.
Και όταν μιλάμε για σημαντικά ποσά δημοτικού χρήματος, η διαφάνεια δεν θα έπρεπε να είναι κάτι που ζητείται εκ των υστέρων.
Το «πήραμε καλύτερο επιτόκιο» είναι ένας ισχυρισμός.
Το «εξετάσαμε τέσσερις προσφορές και αυτή ήταν η καλύτερη» είναι ένα αποδεικτικό στοιχείο.
Όσο πιο καθαρός είναι ο φάκελος, τόσο λιγότερα είναι τα ερωτήματα.
Και όσο περισσότερα κενά υπάρχουν στον φάκελο, τόσο περισσότερα ερωτήματα δημιουργούνται.
Τσιότσος Αθανάσιος